spot_img

Uzm. Psk. Türkan Durmaz ile pandemi sürecinde çocuk psikolojisi üstüne konuştuk

Tüm dünyaya yayılan koronavirüs sebebiyle günlük yaşamımızda büyük şartların değişmesi yaşıyoruz ve birçoğumuz bu değişikliğe adapte olmakta güçlük çekiyor. Ama eğitimlerini, sosyal yaşamlarını evde devam ettiren çocuklar ve gençler kendilerini ifade edemedikleri için yas, içe kapanma, öfke kontrolsüzlüğü gibi davranışlar gösterebiliyor.

Peki, pandemi, erginlik çağındaki çocuklarımızı nasıl etkiledi? Ebeveynler bu sürede çocuklarıyla nasıl iletişim kurmalılar? Çocukların dikkatini yaymak için neler yapmalıyız? Anne ve babaya bu süreçte ne gibi görevler düşüyor? Pandemi süreci ve çocukların psikolojik sağlığı ile ilgili sorularımızı Bilirkişi Psikolog Türkan Durmaz yanıtladı.

Bazı çocukların içe kapanmalarına neden oldu

– Pandemi, buluğ çağı çağındaki çocuklarımızı nasıl etkiledi?

Covid-19 salgını dünyanın dört bir yanındaki insanları etkilemeye devam ederken, şüphesiz erginlik döneminde olan çocuklarımız da bu süreçten epeyce olumsuz yönde etkilenmiş oldular. Biyolojik, sosyal, somut ve duygusal açıdan zaten kritik bir metamorfoz ve gelişim döneminde olan ergenlerin, pandeminin getirdiği şartların değişmesi ve kısıtlamalarla birlikte daha zor günler geçiriyor olduklarını gözlemliyoruz. Hatta azami bu grubun etkilendiğini söyleyebilirim. Ilk Olarak, ergenlerde de biz yetişkinler gibi temel bir psikolojik ihtiyaç olan yoklama etme, pandemi ile birlikte engellenmiş oldu. En manâlı olarak da şunu söyleyebilirim ama kesin olmama ve öngörü kaybı gibi stres kaynakları da ergen çocuklarımızın da hayatına dahil oldu. Rutinleri büyük ölçüde değişti. Aralıksız evde kalmak zorunda kalan ergenler, uzak eğitim alarak okullardaki eğitimlere online devam etmeleriyle birlikte onlar için kayda değer olan sosyalleşme, zorlaşmaya başladı. Tabii bu koşul, bir takım çocukların daha pozitif içe kapanmalarına neden oldu ve okul performanslarında düşüşler yaşandı.

Pandeminin bir diğer etkisi ise evde fazla vakit geçirmelerinden kaynaklı, ergenlerde internet kullanımındaki artışı gördüğümüzü söyleyebilirim. Bu artış uyarı eksikliği, odaklanma problemi, mutsuzluk, hiçbir şey gerçekleştirmek istememe, hiddet nöbetleri, zihinde takıntılı düşünceleri oluşturduğunu gözlemlemekteyiz. Keza rutinin bu süreçte bozulmasıyla birlikte uyku problemleri ve yeme bozuklukları gibi öteki bazı psikolojik sorunlar da oluşturdu.

Kurallar koyarken kullandığımız dil manâlı

– Ebeveynler bu sürede çocuklarıyla nasıl iletişim kurmalılar?

Başta ilişki kurmaya geçmeden, ergenlerin özelliklerini birazcık tanımlayabiliriz. Buluğ Çağı, çocukluktan çıkıp gençliğe adım atma dönemidir. genel olarak bu dönemde, aile ve ergen çocuklar aralarında çıkan çatışmalara çoğu kez tanık oluruz. Bunun sebepleri aralarında ergenin aileye kendini kabul ettirme, ben de bir bireyim deme çabasını görürüz. az önce de bahsettiğim gibi biyoloji ile ilgili, sosyal, şehvetli ve fiziksel gelişim içerisinde böyle engebeli bir başkalaşım döneminden geçerken, pandeminin getirdiği zorlama süreçle birlikte ergenlerle iletişim kurmak basit olmaz. Çünkü ergenler çoğunlukla duygularını iki uçta yaşarlar. aniden mutlu iken, bir anda duygusallaştıklarını gözlemleriz. Keza kendileri hakkında verilecek kararlar için fazla aklıselim olduklarından kendileri de bu kararlarda söz sahibi elde etmek isterler. Bu gibi durumlarda ailelere düşen aralıksız ve istikrarlı bir analık, babalık tutumu göstermektir.

Covid-19 süreciyle birlikte tüm aile bireylerinin evde olmak zorunda olduğu bu süreçte, aile içi irtibat her zamankinden daha artı tartma taşımaktadır. bu nedenle ebeveynlerin çocuklara doğru bir model olmalarını önerebilirim. Huzurlu ve güvenli bir ev ortamı oluşturmak için önce ebeveynlerin aralarındaki iletişimin dinç olması gerekir. Etkin iletişim; aile bireylerinin birbirlerinin düşüncelerini paylaşması, duygularını anlamaya çalışması, birbirleriyle olan paylaşımı, iş birliği ve yardımlaşması demektir. Çocuk aileyi yansıtır, aile içindeki fertlerin karakter yapısı ve irtibat biçimleri çocuğun kişiliğini şekillendirir.

İletişimin ilk adımı dinlemektir. Benzer ev içerisinde uzun zaman kaldığımız bu süreçte ergen çocukları dinlemekle dürüst iletişime başlayabiliriz. Çocuğa kendi akıl ve isteklerini açıklama etme şansı tanımak onun bir birey ve dinç olma arzusunun yerine gelmesinde büyük katkı maddesi sağlar.

Yukarda da söylediğim gibi çocuklar ebeveynlerini model alırlar, hatta çocuk genellikle tartışırken anne babasının davranışlarını taklit eder. Çocukların, tartışma sırasında anne babanın öfkeyi yansıtmak için kullandığı laf, ses tonu ve tavırlarını örnek aldığını görürüz.

Çocuklara, sınırlar ve kurallar koyarken kullandığımız dil de önemlidir. zaman zaman bu sınırlar ve kuralları oluştururken tenkit etmek istediğimizde, iletişim de bol miktarda kullandığımız sihirli sandviç tekniği ile eleştirmenizi öneririm. Sandviç tekniği, karşımızdakine belirlemek istediğimiz olumsuz mesajı, kişiyi rahatsız etmeden söyleme biçimidir. Çocuklara bildirmek istediğimiz negatif mesajı doğrudan doğruya değil de iki olumlu mesaj aralarında verme taktiğidir. Cümlemize önce çocukları överek başlayabilir, sonra onda gördüğümüz ve değiştirmesini istediğimiz negatif mesajı verip, en sonda da yine olumlu bir cümleyle eleştirimizi bitirmeyi öğüt ederim. Bu Nedenle çocuklara kendilerini daha iyi hissedebilecekleri ve aileleriyle daha artı konuşmaya devam edebilecekleri etraf oluşturmuş oluruz.

Çocuklara mesuliyet duygusu kazandırmak için hoş bir süre

– Çocukların dikkatini yaymak için neler yapmalıyız?

Koronavirüs salgını nerdeyse yaşamımızda ve rutinlerimizde ani değişikliklere sebep oldu. Bu Nedenle aileler ve çocuklar için endişeli bir dönem başlamış oldu. Ilk Olarak ailelerin çocuklara güvende olduklarını hissettirmekle başlamalarını öğüt ederim. böylece aileler çocukların doğru data edinmelerine muavin olabilirler.

O Kadar fazla genç, aileleriyle beraber zaman vermek istemez, büyüdükçe ve özgür kazandıkça arkadaşları ve kendisi ile zaman devretmek isterler, bu da gelişimsel olarak normaldir. Buluğ Çağı çağındaki çocukla olumlu bir aktivite yerine getirmek için zaman harcamak sizin bir araya gelmenize muavin olabilir ve ailelerin “uzun uzun nasihatler” yapmadan ergenlerin endişelerini dile getirmeleri için bir bölge sağlar. Ergenler nasihatlerden kaçınırlar. Ne dek zorlaştıran bir süreçle veya engelle karşısında karşıya kalsalar da araştırmalar, ebeveynleriyle daha pozitif zaman geçiren gençlerin daha iyi sosyal becerilere ve daha yüksek özgüvene sahip olduğunu gösteriyor. Hatta 2016 yılında yapılan bir araştırma, ebeveynlerle nitelikli zamanın, gençlerin tahsis gerçekleştirmek veya ders dışı etkinliklere bulunma için harcanan zamandan daha iyi bir öngörü işlevi gördüğünü söylüyor (Hartas, 2016). böylece şunu söyleyebilirim; gençlerin eğitimlerine evden devam etmek zorunda kalmalarıyla, evdeki performanslarını ve konsantrasyonlarını daha artı artırabilmek için sosyalleşme, çalışma ve eğlence için molalar ve zamanlar oluşturmalarına muavin olunabilir. Hatta her 50 dakikalık mektep ödevi için, 10 dakikalık bir ara vermelerini sağlayabilirsiniz.

Ailecek yürüyüşler ya da bisiklet gezileri yapabilirsiniz.

Çocukları yoga, pilates ve zumba gibi online eğitimler almaya özendirme edebilirsiniz.

Akıl oyunlarının çocukların zihinsel gelişimi üzerinde epeyce başarılı bir role sahip olduğunu biliyoruz, ailece akıl oyunları oynama saati oluşturabilirsiniz.

Çocuklarla ayrı kültürlerden öbür yemek hazırlayabilir böylelikle, çocukla yemek yemek yaparken eğlenmiş ve birlikte vakit geçirmiş olursunuz.

Akranlarla bono ayarlamak ergenlerin temel gelişim görevlerinden biri olmasından nedeniyle, arkadaşlarını görememe ve sosyalleşememe ile ilgili düş kırıklıklarını anladığınızı çocuklarınıza hissettirmelisiniz. böylece internet kullanımı kurallarında göstereceğiniz elastikiyet, okul kapanışlarında kaybedilen sosyalleşme zamanının telafi edilmesine yardımcı olabilir.

Son olarak da şunu söyleyebilirim, çocuklara yükümlülük duygusu kazandırmak için bu işlem güzel bir süre dilimidir. Sorumlulukla özgüven paraleldir, sorumluluklar vererek çocuklarımıza kendilerini ise yarar hissettirerek, ego duygusu gelişmesine tezgâhtar olabilirsiniz.

– Anne ve babaya bu süreçte ne gibi görevler düşüyor?

Yukarda da belirttiğim gibi engebeli bir süreçten geçerken ailece yapılacak aktiviteler de ruh sağlığımızı korumak için fazla faydalı olabilir. Çocuklar genelde en yakınlarındaki ebeveyni gözlemler ve onların kaygılarını alırlar. Eğer anne ve baba süreci daha sağlıklı atlatma çabasındaysa, çocuklarda da bu sağlıklı manzara açısını görürüz, bütün tersi mevcut olduğunda da kaygılı ebeveynler ve tez canlı çocuklar oluşur. Bir çocuk ya da erişkin için “kendini yardımsever hissetmek” ya da “bir şeyi başarabilme duygusu” en manâlı ruhsal desteklerdir. Bu şart çocukta yükümlülük alabileceğine güvenildiği oluşturulmuş olur. bu nedenle aileler çocuklara sorumluluklar vermelilerdir. Çoğu ailenin çocuk büyütürken bir yöntem kullanmadığını görürüz, oysa otoriteye aleyhinde olma, söz dinlememe, kusur bulma, hata bulgu ergenin genel tutumlarındandır. Bu gibi durumlarda aileden beklentimiz çocuklarla kaliteli ve yeterli iletişim kurarak çocuklara gönder yok ama uzak denetleme uygulamalarını tavsiye ederim. Çünkü çoğunlukla ergenler otoriteye karşılardır. Ailedeki herkesin duygu-düşünceleri dinlenilmelidir.

Tekrar vurgulamak da üstünlük görüyorum, bu dönemde çoğu ailelerde rutini kaybettiklerini örneğin; uyku saatlerinde ve birlikte yemek yemek yeme alışkanlıklarının kaybolduğunu görüyoruz. Bu koşul da iletişimi dinç tutabilmek için aile rutinleri birlikte yemek yeme, açıklanmış aktiviteler yapma ve konut içerisinde meslek paylaşımı yapmak önemlidir. Son olarak da düzenli alıştırma yerine getirmek depresif duygu şart gelişmesini de engeller ve uykuya geçişi kolaylaştırdığını söyleyebilirim.

Yukarda da bahsettiğim gibi aile içi zaman yaratmak, geçtiğimiz süreç içerisinde de önemlidir. Aile olarak eğlence ve bono kurma amaçlı bir şeyler yerine getirmek için biraz zaman ayırmakta avantaj vardır. Telefon ve televizyon gibi sizi engelleyecek dijital aletleri bir kenara koyun ve birlikte bir şeyler yapın. Hatta gün içerisinde ara ara dijital detokslar yaparak kendinizi dinlendirin. Film geceleri, yemek pişirme, yürüyüş, oyun geceleri ve öteki ortak faaliyetler fantastik seçeneklerdir.

özel içeriğidir.

Merak Edilenler

Keşfet

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here